(NPK-NTB-Maria Möhring): Snart må norske bedrifter rapportere inn kor mykje straum dei bruker. Ein pressa anleggsbransje kan få ei ekstrarekning på 80 millionar kroner, ifølgje Maskinentreprenørenes Forbund.

– Dette er ei stor byrde for utruleg mange bedrifter. Vi var ikkje førebudde på kor mange entreprenørbedrifter som ville bli ramma av dette, seier fagsjef for berekraft, klima og miljø, Sverre Huse-Fagerlie, i Maskinentreprenørenes forbund (MEF).

1. oktober blir den såkalla energikartleggingsforskrifta sett i verk. Lova med det klingande namnet pålegg alle norske bedrifter over ein viss storleik å kartleggje og rapportere inn sitt eige straumforbruk til Enova og Noregs vassdrags- og energidirektorat (NVE).

Dersom ei bedrift forbruker meir enn 2,5 gigawattimar straum på eitt år, er ho rapporteringspliktig. For anleggsbransjen vil dette omfatte bedrifter med så få som 15 tilsette, ifølgje MEF.

Dei anslår at om lag 500 av medlemsbedriftene deira vil få meirkostnader på til saman 80 millionar kroner fordelt på målingsutstyr og innleige av konsulenttenester.

Fortvilt situasjon

MEF meiner anleggs- og transportbransjane blir ramma uforholdsmessig hardt av den nye forskrifta. Huse-Fagerlie forklarer at det går med store mengder straum og drivstoff i alt anleggsarbeid, utan at bedrifta nødvendigvis er stor nok til å kunne handtere meirkostnadene som kjem av innrapporteringa.

– Éin liter diesel svarer til tolv kilowattimar straum, ifølgje Miljødirektoratet. Dermed vil eit forbruk på cirka 210.000 liter diesel vere rapporteringspliktig. Det svarer til anleggsbedrifter som ikkje har meir enn 15–20 tilsette, forklarer han.

Frode Tangsveen er dagleg leiar i Brødrene Gudbrandsen AS, ein mellomstor maskinentreprenør på Toten. Han beskriv ein bransje som allereie er hardt pressa av rentenivå, og auka prisar på materiale og drivstoff.

– Så langt i år har vi brukt over 1,2 millionar kroner ekstra på diesel på grunn av stenginga av Hormuz og alt det der. No får eg endå ein kostnad på mellom 300.000 og 400.000 kroner kvart år for å få løyst dette nye kravet, seier han, og held fram:

– Kor mykje meir må eg grave for å dekkje alt dette her, og kvar skal eg finne alt det arbeidet?

Han beskriv ein arbeidskvardag med auka konkurranse om stadig færre oppdrag.

Kvalifikasjonskrav gir dyre konsulentrekningar

Lova krev at den som skal utføre energikartlegginga, har «ingeniørkompetanse på bachelornivå med hovudvekt på energifag», ein kompetanse dei mindre anleggsbedriftene ikkje har, ifølgje Huse-Fagerlie.

Dermed må bedriftene leige inn den nødvendige kompetansen eksternt. MEF anslår at denne kostnaden utgjer mellom 120.000 og 200.000 kroner per rapporteringspliktige selskap.

Energidepartementet meiner at kvalifikasjonskrava er nødvendige for å sikre sjølvstende og unngå underrapportering, men statssekretær Marte Haabeth Grindaker (Ap) skriv i ein e-post til NTB at dei gjer løpande vurderingar av korleis regelverket er innretta.

– Svært urovekkjande

Senterpartiet sat i regjering då forskrifta om energikartlegging vart einstemmig vedteken i 2024. Sidan den gongen har dei endra syn på saka.

– Dette burde aldri vore sett i verk. Vi såg nok ikkje konsekvensane av dette tidleg nok, men vi ser no at dette kjem på toppen av alt anna. Det er svært urovekkjande, seier transportpolitisk talsperson for partiet Geir Inge Lien.

– For oss er det no viktig å ta til fornuft, når vi ser at dette slår så skeivt ut for små og mellomstore bedrifter i ein bransje som allereie står i ein krevjande situasjon.

Han varslar at Senterpartiet no vil ta saka til Stortinget for å stanse forskrifta.

– Det er ikkje tvil om at regjeringa bør ta ansvar. Eit nødvendig grep er å i alle fall utsetje dette, om ikkje å stoppe heile forskrifta. Om ikkje må vi ta saka til Stortinget når det opnar, seier Lien.

Ikkje aktuelt med støtteordning

Energieffektiviseringsforskrifta er først og fremst eit klimatiltak. Formålet er at NVE skal kunne foreslå konkrete tiltak for sparing og effektivisering av både straum- og drivstoffbruk for kvar enkelt bedrift, ifølgje statssekretær Grindaker.

Energiminister Terje Aasland (Ap) forklarer overfor NTB at rapporteringsgrensa i forskrifta er sett med mål om å omfatte så mange norske bedrifter som mogleg.

– Bruker du 2,5 gigawattimar, så bruker du mykje energi. Å bruke mindre enn dette vil vere ein fordel både for verksemda, for framtida, for energitryggleiken og ikkje minst for å spare pengar, seier han.

Ifølgje energiministeren er det ikkje aktuelt for regjeringa å innføre støtteordningar for anleggsbransjen i samband med den nye forskrifta.

– Om vi ønskjer å byggje ein langsiktig anleggsbransje i Noreg, med styrke og trygg økonomi, så bør vi ha eit veldig sterkt fokus på energieffektivisering og god energibruk.

– Om ein gløymer det, pådreg ein seg store ekstrakostnader som kan bli for tunge å bere neste gong ein kjem ned i ein djup dal, seier han.

(©NPK)