(NPK-NTB-Bibiana Dahle Piene): – Ei klok tilnærming, meiner leiar Trine Lise Sundnes i Europabevegelsen om Islands totrinnsprosess i EU-saka. Ho vil at Noreg går same veg.

29. august skal islendingane stemme over om dei skal ta opp att medlemskapsforhandlingane med EU. Dersom fleirtalet seier ja, vil det bli ei ny folkeavstemming når forhandlingsresultatet ligg på bordet.

Den islandske totrinnsmodellen inspirerer no EU-tilhengarar i Noreg.

– Smart tilnærming

– Det er ei klok og forhandlingsmessig smart tilnærming, seier Sundnes, som også er stortingsrepresentant for Arbeidarpartiet, til NTB.

Ho viser til at EU-motstanden er større på Island enn i Noreg. Likevel ligg det ifølgje meiningsmålingane an til at eit knapt fleirtal vil seie ja i folkeavstemminga 29. august.

– Dette sender eit tydeleg signal til Brussel om at EU er nøydde til å strekkje seg langt om dei vil ha Island med, seier ho.

Krev kontroll over fisk

Islands utanriksminister Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir har på si side gjort det klinkande klart at Island ikkje har tenkt å selje seg billig, særleg ikkje på fisk, som har vorte kanskje det viktigaste temaet opp mot folkeavstemminga, saman med tryggleik og euro.

Island kjem til å krevje full kontroll over eigne fiskeressursar, slo ho fast i eit intervju med Financial Times tidlegare denne månaden.

– Når det gjeld fiskeri, er Island ei supermakt. Det må EU ta i betraktning. Om ikkje blir det veldig vanskeleg å forhandle, sa Gunnarsdóttir.

– Må seriøst vurdere

Sundnes er overtydd om at eit islandsk ja i den kommande folkeavstemminga vil sparke i gang ein ny EU-debatt i Noreg.

– Då må vi seriøst vurdere ein tilsvarande prosess, seier ho og viser til ei undersøking frå Ipsos der nesten 53 prosent seier dei ville sagt ja til EU dersom EØS-avtalen fell bort. Eit eventuelt islandsk ja til EU kan setje avtalen under kraftig press.

Ho får støtte av Frøya Skjold Sjursæter i MDG.

– Vi har foreslått dette for Stortinget tidlegare og kjem absolutt til å jobbe vidare med denne saka. Ei slik totrinnsløysing er superrelevant for Noreg, seier ho.

Stor fallhøgd

Ei fersk meiningsmåling viser derimot at nei til EU-sida festar grepet i Noreg. Der går neisida fram med 2,2 prosentpoeng til 55,1 prosent, medan jasida får 28,6 prosent.

Både Sundnes og Sjursæter erkjenner at det er fare for at nordmenn vil seie nei til at Noreg skal opne medlemskapsforhandlingar med EU. Med andre ord er fallhøgda stor.

– Eit nei vil lukke EU-døra dei neste 30 åra. Det er det ingen tvil om, seier Sundnes, men legg til:

– Om det då ikkje kjem ei større eskalering av den geo- og tryggingspolitiske situasjonen.

– Det er alltid ein risiko for at ein ikkje får det utfallet ein ønskjer i ei eventuell folkeavstemming. Men det er ikkje eit godt nok argument for å ikkje ta kampen, seier Sjursæter.

Open for alle forslag

Venstre-leiar Guri Melby seier til NTB at ho er open for å diskutere alle forslag som kan løyse opp i den fastlåste EU-situasjonen.

– Passiviteten til dei store partia hindrar ein levande EU-debatt, og nei-partia har altfor lenge fått definere kva som er sant og usant i ei viktig sak. Vi vil lære av erfaringane Island har med å ha ei avstemming på eit anna tidspunkt i søknadsprosessen enn det vi har tradisjon for, seier ho.

Også NHO følgjer prosessen på Island med stor interesse.

– Om vi skal gjere noko liknande i Noreg, er ein interessant diskusjon. Men vi har ikkje konkludert om det er rett veg å gå, seier internasjonal direktør Petter Tollefsen til NTB.

(©NPK)