(NPK-NTB-Mette Bjørberg Estep): Frå ho vart kjærast med kronprins Haakon i 1999, gjekk Mette-Marit «i lære» hos dronning Sonja. Dronningskulen kalla dei det. No har ho vorte dronning Mette-Marit.

Den nye dronninga har hatt eige kontor på Slottet i over 25 år. Det sørgde forgjengaren dronning Sonja for. Ho såg til at den kommande svigerdottera fekk lære alt frå kongeleg protokoll til korleis leve med merksemd.

– Dronninga og prinsesse Astrid lærte meg å neie og kva eg skulle ha på meg. Heile tida har eg hatt ei oppleving av å ha gode rammer rundt meg for at eg skulle kunne takle alt dette, sa dåverande kronprinsesse Mette-Marit til VG i 2017, der ho og dronning Sonja fortalde om «dronningskolen».

Noregs kommande kronprinsesse gjekk frå å stå fram som ei sjenert og litt duknakka kvinne til ein høgreist, elegant og verdig representant for det norske kongehuset.

Men at Mette-Marit sjølv ein dag skulle bli dronning, var ikkje noko ho dvelte ved i 2017.

– Det er så langt borte for meg. Eg er her og no – og er god til å leve her og no, sa ho til avisa.

Ei anna dronning

I 2018 fekk Mette-Marit som kronprinsesse ein diagnose. Med åra har han utvikla seg til å bli så alvorleg at ho akkurat no er sjukmeld på ubestemt tid. Den nye kongen har likevel gjort det klart at han vil ha henne «på laget sitt» også framover.

I samband med femtiårsdagen i 2023 fortalde Mette-Marit til NRK kva ho ville ta med seg vidare frå kong Harald og dronning Sonja.

– Noko av det som er så fascinerande med dei to, er at dei er så flinke til å gi kvarandre plass, også i rollene som konge og dronning. Dei er eksemplariske, sa ho då.

Ingen krav til hustrua til kongen

Då kong Harald døydde, vart tronarvingen hans, kronprins Haakon, automatisk konge, og tok namnet kong Haakon VIII. Tronfølgjaren hans igjen, prinsesse Ingrid Alexandra, vart automatisk kronprinsesse.

Kronprinsesse Mette-Marit vart ikkje automatisk dronning, men i Noreg er det sterk tradisjon for at ektefellen til kongen får dronningtittel. Det er kongen som bestemmer dette.

I Grunnlova finst det elles ingen eigne rettsreglar som regulerer rolla til ei dronning som er gift med den sitjande monarken. Ein kan altså ha dronningtittel, utan til dømes å utføre offentlege oppgåver for kongehuset.

Alle konstitusjonelle plikter, rettar og maktfunksjonar er tillagt monarken personleg og tronarvingen.

Med tida vil det vere å vente at det nye kongeparet flyttar inn i Kongeleilegheita på Slottet, som er meint som bustaden til kongeparet. Det vil i så fall også bli veldig nytt for dei, som sidan 2004 har budd i residensen til kronprinsparet på Skaugum.

Krevjande år

Som kronprinsesse fortalde Mette-Marit kor krevjande det var å gå frå å vere åleinemor og den ukjende kjærasten til kronprinsen i 1999 til å bli vurdert som Noregs kommande kronprinsesse. Men ho visste ikkje då at tøffare tak var i vente, nokre tiår fram i tid.

Den kroniske lungesjukdommen gjorde helsa fort svakare. Så følgde straffesaka mot sonen Marius Borg Høiby og avsløringa om vennskapen med seksualforbrytaren Jeffrey Epstein. I NRKs «Året med kongefamilien» 2025 innrømde den dåverande kronprinsessa at det var hardt, men sa at familien stod saman.

Ho var open om at sjukdomsutviklinga påverka moglegheita hennar til å utføre virket sitt. Ho bekymra seg ofte for at det vart for mykje for ektemannen når ho ikkje kunne støtte han på jobb som før.

– Eg lever med ein alvorleg sjukdom, og det er den som pregar kvardagane mine no. Det er den som avgjer om eg i det heile kan stå i rolla mi eller ikkje, sa ho i mars 2026.

I april 2026 vart ho heidra for openheit, då ho for første gong viste seg med oksygentilførsel på oppdrag for kongehuset. Berre nokre månader seinare gjekk ho gjennom ein lungetransplantasjon. No er ho i rekonvalesens.

– I eit godt forløp tek det ofte omtrent eitt år før tilstanden går over i ein meir stabil fase, skreiv kongehuset om helsetilstanden i juli.

Måtte svare om Epstein

Parallelt med sviktande helse og at straffesaka mot sonen Marius gjekk for retten, vart Epstein-dokument frigitt. Dei avslørte konturane av det som hadde vore eit nært vennskap mellom seksualforbrytaren og kronprinsessa, og utløyste krav om at ho gjorde greie for dette. I mars 2026 delte ho detaljar rundt forholdet, då med kronprinsen ved si side.

Etter det 20 minutt lange intervjuet på NRK var det enno mange uavklarte spørsmål, fordi kronprinsessa ikkje hugsa tilbake i tid eller ikkje ønskte å svare. Éin ting var ho likevel klar på.

– Eg visste ikkje at han var ein seksualforbrytar eller ein overgripar.

Balansen privat og kongeleg

I jula 1999 vart det kjent at kronprins Haakon var i eit forhold med Mette-Marit Tjessem Høiby. Deretter følgde ein intens periode med spekulasjonar og meiningar om forholdet, mellom anna som følgje av Mette-Marits «utsvevande» fortid og at ho hadde ein liten son. Med openheit og etter kvart bryllaup endra folkeopinionen seg.

Etter å ha fødd prinsesse Ingrid Alexandra i 2004 og prins Sverre Magnus i 2005, var det tydeleg at Mette-Marit vart meir og meir fortruleg med rolla som kongeleg, og ho vart meir populær. Ho hadde over 20 eigne beskyttarskap og prosjekt, som Litteraturtoget. Ho balanserte desse verva med det å vere trebarnsmor, heile tida oppteken av å skjerme den private sfæren til familien, sjølv når røyster i media kravde innsyn. Slik er det enno.

– Vi har eit privatliv som det er viktig for oss å halde privat, sa ho i Epstein-intervjuet.

Full støtte frå Haakon

Kronprins Haakon har gitt henne si fulle støtte i dei tunge åra. Han har mint om at når ein giftar seg, er det for gode og vonde dagar. Han kom i mars inn på at dei ein dag skulle overta etter kong Harald og dronning Sonja.

– Mette er omsorgsfull, klok og skikkeleg sterk. Og derfor vil eg alltid ha med henne på laget viss noko vanskeleg skjer.

Kronprinsessa repliserte.

– Så er Haakon det mennesket eg respekterer mest i heile verda. Så eg har stor tru på han, og eg vil stå ved hans side i det prosjektet, viss helsa tillèt det.

(©NPK)